Un texte inconnu sur l’agonistique grecque écrit par Edmund Bulanda (1882–1951), historien de l’art et archéologue classique de Lviv
2023/2024, TOM 15
Publication date
Publishing model
License type
Field
Discipline
Language of publication
Downloads
PDF 448 KB
Number of views:9
Number of downloads:3
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The Polish elite of the inter war period referred to the sport of the time without the moderation typical of previous decades. This twentieth-century phenomenon invaded almost all areas of state and social life. The Academic Sports Association (AZS) became the outpost of this phenomenon in the academic world. A Lviv historian and classical scholar Edmund Bulanda was among the Polish academics who showed a particular interest in this field. Greek agonistics could hardly be considered the focus of his scientific research. Still, by virtue of his little-known position as curator of the AZS in Lviv, Bulanda also contributed to its development as a journalist. He is the author of an article on Greek agonistics, published as an introduction to the book entitled 'Instead of the commemorations of the 10th anniversary of the University Sports Association' (Lviv 1934). This text has escaped the attention of students of Bulanda’s work. However, this article deserves attention because the author, known for his traditionalist, conservative, and right-wing views, turned it into a political message. Indeed, according to Bulanda, the enduring values of Greek agonistics lie in its military nature, its attachment to the traditions of the polis, and the civic attitude it inspired. From Bulanda’s point of view, the Academic Sports Association, an elite and patriotic organization, should be the sole bearer and representative of ancient ideals. This idea was one of the political voices in the debates on the status of sport when ancient Greece was a fixed point of reference.
Keywords:
Bibliography
Баукова, A. 2014 : « Антична археологія у Львівському університеті », Вісник Львівського університету. Серія історична 50, 123–138.
Білас, H. 2012 : « Педагогічна та адміністративна діяльність професора Едмунда Булянди у Львівському Університеті », Археологічні дослідження Львівського університету 16, 350–381.
Biliński, B. 1961 : L’agonistica sportiva nella Grecia antica. Aspetti sociali e ispirazioni letterarie, Roma.
Biliński, B. 1979 : Agoni ginnici. Componenti artistiche ed intellettuali nell’antica agonistica Greca, Wrocław.
Bulanda, E.1908 : « Strzał mistrzowski Odyseusza » [« Tir de maître d’Odysseus », en polonais], Eos 14, 159–166.
Bulanda, E. 1913 : Bogen und Pfeil bei den Völkern des Alterums (Abhandlungen des Archäologisch – epigraphischen Seminars der Universität Wien 15, Neue Folge II), Wien – Leipzig.
Bulanda, E. 1926 : rev. « Jan Oko, Forum Romanum w świetle najnowszych badań » [Jan Oko, Forum Romanum à la lueur des recherches les plus récentes, en polonais], Przegląd Współczesny, 436–448.
Bulanda, E. 1928 : rev. « Jan Oko, Do źródeł „Grobu Romulusa » [Autour des sources du « Tombeau de Romulus », en polonais], Warszawa, Lwów, Kraków 1927, p. 31’, Kwartalnik Klasyczny II, 2, 191–192.
Bulanda, E. 1929 : rev. « Bulas Kazimierz, Les illustrations antiques de l’Iliade », Eos Supplementa 3, Lwów, p. 67’, Kwartalnik Klasyczny III, 2, 223.
Bulanda, E. 1930 : « Przemówienie Prezesa prof. dra E. Bulandy », dans Towarzystwo „Dante Alighieri” we Lwowie (upamiętnienie inauguracji) [Association Dante Aligheri à Lviv, commé morations de l’inauguration, en polonais], Lwów, 15–18.
Bulanda, E. 1934 : « Zamiast wstępu » [« En guise de préface », en polonais], dans Zamiast uroczystości jubileuszowych z okazji 10-lecia Akademickiego Związku Sportowego we Lwowie, [Au lieu des commémorations du 10ème anniversaire de l’Association Sportive Universitaire de Lviv] L. Peist (éd.), Lwów, 3–4.
Casco, R. 2018 : « Sports ideology and formation of the individual: contributions from the Critical Theory of Sports », Psicologia USP 29, 2, 179–188.
Chełmecki, J. 2003v: « Kultura masowa a sport w Polsce w okresie międzywojennym » [« La culture de masse et le sport dans la Pologne d’entre-deux-guerres », en polonais], Prace Naukowe WSP w Częstochowie. Kultura Fizyczna 5, 77–88.
Chełmecki, J. 2018 : « Polityka sanacji wobec Związku Towarzystw Gimnastycznych ‘Sokół’ » [« La politique de Sanacja face à l’Union des Associations Sportives Sokół »], dans E. Małolepszy (éd.), Z najnowszych dziejów kultury fizycznej i turystyki w Polsce i w Europie [Sur l’histoire la plus récente de la culture physique et du tourisme en Pologne et en Europe, en polonais], Częstochowa, 71–88.
Draus, J. 2003 : « Profesor Edmund Bulanda, ostatni rektor UJK we Lwowie » [« Professeur Edmund Bulanda, le dernier recteur d’UJK à Lviv », en polonais], dans M. Szczerbiński, T. Wolsza (éd.), Z dziejów Polski i emigracji (1939–1989). Księga dedykowana byłemu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej Ryszardowi Kaczorowskiemu [Sur l’histoire de la Pologne et de l’émigration (1939-1989). Livre dédié à Ryszard Kaczorowski, ancien président de la République de Pologne, en polonais], Gorzów Wielkopolski, 153–157.
Gawkowski, R. 2019 : Akademicki sport w XX w. Warszawie [« Sport universitaire à Varsovie au XXème siècle », en polonais], Poznań.
Głombiowski, K. 2004 : « Jerzego Łanowskiego spojrzenie na ‘Święte Igrzyska Hellenów’ » [« Jerzy Łanowski sur les saints Jeux Olympiques », en polonais], dans L. Stankiewicz (éd.), Jerzy Łanowski (1919–2000). Uczony, tłumacz, popularyzator [« Jerzy Łanowski (1919-2000). Homme des sciences, traducteur, diffuseur de la science », en polonais], Wrocław, 97–106.
Goetel, W. 1923 : « W lat piętnaście » [« En 15 ans », en polonais], dans S. Faecher (éd.), W piętnastolecie 1909–1923. V Sprawozdanie Akademickiego Związku Sportowego w Krakowie [« Entre 1909 et 1923. V Rapport de l’Association Sportive Universitaire à Cracovie », en polonais], Kraków, 7–9.
Gostkowski, R. 1928 : Wychowanie fizyczne w starożytności [« L’éducation physique dans l’antiquité », en polonais], Kraków.
Huzarski, M. 2011 : « Akademicka kultura fizyczna w dwudziestoleciu międzywojennym w Polsce: stan badań » [« L’éducation physique dans les universités polonaises d’entre deux-guerres : état des recherches », en polonais], Studia Humanistyczne 11, 63–77.
Ilski, K., Kotłowska A. 2019 : Jan Sajdak (1882–1967), Poznań.
Karczewski, M. 2018 : « Dyskusja nad powołaniem centralnego Polskiego Instytutu Archeologicznego w latach 1919–1923 » [« Discussion sur la création de l’Institut Central d’Archeologie en Pologne entre 1919 et 1923 », en polonais], Seminare 39, 3, 183–196.
Kilian, S. 1997 : Myśl edukacyjna Narodowej Demokracji w latach 1918-1939 [« La pensée éducationnelle de Démocratie Nationale », en polonais], Kraków.
Klecel, M. 2007 : « Powrót Goetla » [« Le retour de Goetel », en polonais], Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej 1–2, 80–87.
Lammert, F. 1938 : « Pfeil », R.E., XIX, 2, coll. 1430.
Lewicki, T.M. 1929: « W ateńskim gimnazjonie » [« Dans un gymnase d’Athènes », en polonais], Filomata 7, 63–84.
Lipoński, W. 1973 : « Z dziejów opozycji intelektualnej wobec sportu i w-f w Polsce w l. 1839–1939 » (cz. III) [« Sur l’histoire de l’opposition intellectuelle envers le sport et l’éducation physique en Pologne entre 1839 et 1939 » (p. III), en polonais], Kultura Fizyczna 3, 124–128.
Łanowski, J. 1981 : Święte igrzyska olimpijskie [Les Jeux Olympiques sacrés, en polonais], Warszawa.
Łanowski, J. 1998 : « Wspomnienie o Bronisławie Bilińskim » [« Souvenirs sur Bronisław Biliński », en polonais], Meander 53, 303–313.
Machowski, M. 1985 : « Azetesiacy lwowscy w spływie ‘Przez Polskę do morza’ » [« Les membres d’AZS de Lviv pendant la descente fluviale À travers la Pologne jusqu’à la mer », en polonais], dans R. Wryk (éd.), AZS 1908–1983. Wspomnienia i pamiętniki [L’AZS 1908–1983. Souvenirs et Mémoires, en polonais], Poznań, 134–141.
Majewski, K. 1955 : « Edmund Bulanda », Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego (1951), 6, 4–10.
Majewski, K. 1981: « Edmund Bulanda. W trzydziestą rocznicę śmierci » [« Edmund Bulanda. Au trentième anniversaire de sa mort », en polonais], Archeologia 32, 165–167.
Michalski, C. 2007 : Akademicki Związek Sportowy w Krakowie. Cz. I (1909-1945) [Association Sportive Universitaire de Cracovie, p. I (1909–1945), en polonais], Kraków.
Michałowski, K. 1986: Wspomnienia [Souvenirs, en polonais], Warszawa.
Miller, T. 2009 : « Michel Foucault and the Critique of Sport », dans B. Carrington, I. McDonald (éd.), Marxism, Cultural Studies and Sport, London, 181–194.
Nakonieczny, T. 2018 : « Współczesna ‘kulturalizacja’ sportu jako forma kompensacji » [« La « culturalisation » contemporaine du sport comme une forme de la compensation », en polonais], Przegląd Zachodni 4, 203–219.
Peist L. (éd.) 1934 : Zamiast uroczystości jubileuszowych z okazji 10-lecia Akademickiego Związku Sportowego we Lwowie [Au lieu des commémorations du 10ème anniversaire de l’Association Sportive Universitaire de Lviv, en polonais], Lwów.
Piasecki, E. 1922 : Badania nad genezą ćwiczeń cielesnych [« Recherches sur la genèse des exercices corporels », en polonais], Poznań.
Piasecki, E. 1924 : « Wychowanie fizyczne w Grecji starożytnej » [« Éducation physique dans la Grèce antique », en polonais], Wychowanie Fizyczne 7–12, 73–84.
Piasecki, E. 1929 : Dzieje wychowania fizycznego [Histoire de l’education physique, en polonais], Lwów.
Sadowska, I. 2000 : Egzotyzm i swojszczyzna w prozie Ferdynanda Goetla z lat 1911–1939 [L’exotisme et la familiarité dans la prose de Ferdynand Goetel d’entre 1911 et 1939, en polonais], Kielce.
Schramm H. (éd.) 1931 : Kronika UJK we Lwowie za rok szkolny 1929/30, stanowiąca sprawozdanie Rektora i Dziekanów, sprawozdanie zestawił prof. dr. Hilary Schramm, rektor w roku szkolnym 1929/30, [« Les chroniques d’UJK de Lviv de l’année académique 1929/30, compterendu établi par le recteur Prof. Dr. Hilary Schramm et et les doyens », en polonais], Lwów.
Siekiera, R. 2016 : « Początki polskiej publicystyki sportowej w ujęciu genologicznym. Przegląd Sportowy w latach 1921-1925 » [« Les débuts de la presse sportive sur le plan génologique. Przegląd Sportowy entre 1921 et 1925 », en polonais], Łódź.
Sierpowski, S. 1980 : « Miejsce faszyzmu w polsko-włoskich stosunkach kulturalnych okresu międzywojennego », [« Le rôle du fascisme dans les relations culturelles polono-italiennes de l’époque entre-deux-guerres », en polonais] dans Studia nad faszyzmem i zbrodniami hitlerowskimi, VI, 217–245.
Sinko, T. 1928 : Od Olimpu do Olimpji. Wrażenia i rozważania z podróży greckiej [De l’Olympe à l’ Olympie, en polonais], Lwów.
Сипко, Б. 2014 : « Bикладацький склад історичного факультету Львівського Університету у 1940 р. крізь призму службових характеристик », Вісник Львівського університету. Серія історична. Випуск 50, 457–468.
Skulmowska, E. 2013 : « ‘Pokolenie zdobywców’. O intelektualnej i artystycznej drodze Ferdynanda Goetla » [« La génération des conquéreurs. À propos du chemin intellectuel et artistique de Ferdynand Goetel », en polonais], Świat Tekstów. Rocznik Słupski 11, 51–66.
Słapek, D. 2011 : Sport i widowiska w świecie antycznym [Le sport et les spectacles dans le monde antique, en polonais], Kraków – Warszawa.
Słapek, D. 2022 : « Kazimierz Michałowski (1901–1981) i akademicka kariera Edmunda Bulandy (1882–1951). Rozterki i wizje polskiej archeologii klasycznej początków XX w. » [« Kazimierz Michałowski (1901–1981) et la carrière académique d’Edmund Bulanda », en polonais], Res Historica 54, 451–480.
Słapek, D. 2019 : « Badacze i użytkownicy… czyli agonistyka antyczna w polskiej refleksji naukowej » [« Chercheurs et utilisateurs… ou l’agonistique antique selon la réflexion scientifique polonaise », en polonais], dans J. Lipiec (éd.), Olimpizm polski [L’olympisme polonais, en polonais] Kraków, Warszawa, 181–208.
Słapek, D. 2018 : « Terra incognita? Sport antyczny w historiografii polskiej (początki) » [« Terra Incognita? Le sport antique dans l’historiographie polonaise (débuts) »], Kultura Fizyczna XVII, 2, 11–56.
Szumiło, M. 2019 : « AZS Lwów », dans D. Słapek, H. Hanusz, M. Szumiło (éds.), Sport co „gryfa” wart! AZS 1908–2017, [« AZS de Lviv », dans D. Słapek, H. Hanusz, M. Szumiło, Le sport qui vaut « un griffon », en polonais] Lublin, 207–214.
Śmieja, W. 2011 : « Od ideologii ciała do cielesności zideologizowanej. Sport i literatura w latach 1918–1939 (wybrane przykłady) » [« De l’idéologie du corps à la corporalité idéologisée. Le sport et la littérature dans les années 1918 et 1939 (exemples choisis) », en polonais], Teksty Drugie 4, 28–48.
Świerz, M. 1912 : « Kilka słów o taternictwie’ [À propos des escalades dans les Tatras] », dans: III Sprawozdanie AZS w Krakowie za rok 1911/12, [III Rapport d’AZS de Cracovie , 1911/12] Kraków, 1–4.
Toczek, A. 2004 : « Historycy lwowscy narodowości polskiej na forach społeczno-politycznych kraju i państwa (1860–1918) » [« Les historiens lvoviens de nationalité polonaise… », en polonais], dans J. Maternicki, L. Zaszkilniak (éd.), Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w. [La communauté multiculturelle des historiens de Lviv aux XIX et XXème siècles, en polonais], t. II, Rzeszów, 242–266.
Toporowicz, K. 1986 : Eugeniusz Piasecki (1872–1947). Życie i dzieło [Eugeniusz Piasecki (1872-1974). Vie et œuvre, en polonais], Warszawa – Kraków.
Urbanowski, M. 2013 : rev. « Ferdynand Goetel wojenny i emigracyjny (Krzysztof Polechoński, Pisarz w czasach wojny i emigracji. Ferdynand Goetel i jego twórczość w latach 1939–1960), Wrocław 2012, ss. 690 ») [rev. « Ferdynand Goetel pendant la guerre et en émigration (Krzysztof Polechoński, Un écrivain pendant la guerre et en émigration.
Ferdynand Goetel et son œuvre dans les années 1939-1960, Wrocław 2012 pp. 690) », en polonais], Pogłosy, 567–573.
Wisłocki, J. 1934 : « Pierwsze miesiące A.Z.S-u lwowskiego » [« Les premiers mois d’AZS de Lviv », en polonais], dans L. Peist (éd.), Zamiast uroczystości jubileuszowych z okazji 10-lecia Akademickiego Związku Sportowego we Lwowie [Au lieu des commémorations du 10ème anniversaire de l’Association Sportive Universitaire de Lviv, en polonais], Lwów, 5–7.
Wryk, R. 1985 : « Sport akademicki w historiografii (stan badań i postulaty badawcze) » [« Le sport universitaire dans l’historiographie (état des recherches et les postulats de recherches », en polonais], dans K. Obodyński (éd.), Sport i wychowanie fizyczne w środowisku akademickim [Sport et éducation physique dans les universités, en polonais], Rzeszów, 331–348.
Wryk, R. 1990 : Akademicki Związek Sportowy (1908-1939) [l’Association Sportive Universitaire (1908–1939), en polonais], Poznań.
Wryk, R. 2014 : Narodziny i rozwój Akademickiego Związku Sportowego do roku 1949 [La naissance et le développement de l’Association Sportive Universitaire jusqu’à 1949, en polonais], Poznań.
Wryk, R. 2020 : Dzieje Akademickiego Związku Sportowego w Poznaniu 1919-2019 [L’histoire de l’Association Sportive Universitaire de Poznań entre 1919 et 2019, en polonais], Poznań.
Zieliński, T. 1929 : « Ideał wychowawczy w starożytności i u nas » [« L’idéal d’éducation dans l’antiquité et à nos jours », en polonais], Oświata i Wychowanie 1, 232–275.
Ziomecki, J. 1997 : « Profesor Edmund Bulanda », Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka 3–4, 243–245.
Ziomecki, J. 1998 : « Edmund Bulanda (1882–1951) », dans J. Śliwa (éd.), Archeologia śródziemnomorska w Uniwersytecie Jagiellońskim 1897–1997. Materiały sympozjum naukowego. Kraków, 21–23 października 1997 [L’Archéologie méditerranéenne à l’Université Jagellonne 1897–1997. Documents du colloque, Cracovie, 21–23.10.1997, en polonais], Kraków, 35–39.
Zmarzły, J. 1912 : « De duobus vasorum Panatheicorum fragmentis Cracoviensibus », Eos 18, 48–52.
Żongołłowicz, B. 2004 : Dzienniki 1930–36 [Journaux 1930–36, en polonais]. Zamojska D. (éd.), Warszawa.
Other articles from the issue
06.09.2026
studies in honourAdam Ziółkowskischolarly jubileeancient historyscholarly inspirationinternational cooperationscholarly recognitionacademic publicationsStudies in Honour of Adam Ziółkowski on the Occasion of his 70th Birthday, Vol. II
06.09.2026
Contents
06.09.2026
Adam Ziółkowskiancient historyRoman RepublicGermaniaMigration PeriodSupplementary Bibliography of the Works of Adam Ziółkowski
Jakub Gruchalski

