'Clarissimus vir et damnatio memoriae' à Rome, à l’époque des Sévères. Nouvelles constatations
2023 2024, TOM 15
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 395 KB
Liczba wyświetleń:4
Liczba pobrań:2
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The Severan era was a troubled period, shaken by civil wars and rebellions therefore the number of condemned senators (excluding rivals for power) reached almost 100. It is widely believed that declaring a senator a public enemy and sentencing him to death was accompanied by a condemnation to oblivion (damnatio memoriae). However, only in the case of 14 senators the damaged inscriptions allow us to assume that they were subjected to this procedure. This procedure was implemented for ‘bad’ emperors or counter-candidates for the purple and was of an all-imperial nature, while senators were generally not subjected to it, suggesting that, from the perspective of the imperial power apparatus, they were of relatively little importance.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Sources
Chronica minora I, MGH AA, vol. 9, éd. Th. Mommsen, Leipzig 1892.
Dio Cassius, Roman History, éd. E. Cary, Oxford 1914–1927.
Herodian, Τῆς μετὰ Μάρκον βασιλείας ἱστορία, éd. K. Stavenhagen, Leipzig 1922.
Histoire Auguste, les empereurs romains des IIe et IIIe siècles, éd. A. Chastagnol, Paris 1994.
Littérature
Alföldy, G. 1967 : Die Legionslegaten der römischen Rheinarmeen, Köln.
Alföldy, G. 1968 : « Septimius Severus und der Senat », Bonner Jahrbücher 168, 112–160.
Alföldy, G. 1969 : Fasti Hispanienses. Senatorische Reichsbeamte und Offiziere in den spanischen Provinzen des römischen Reiches von Augustus bis Diokletian, Wiesbaden.
Alföldy, G. 1970 : « Eine Proskriptionsliste in der Historia Augusta », Bonner Historia Augusta Coloquium 1968/1969, Bonn, 1–11.
Alföldy, G.1977 : Konsulat und Senatorenstand unter den Antoninen: prosopographische Untersuchungen zur senatorische Führungsschicht, Bonn.
Balbuza, K. 2011 : « Cesarz Galba: śmierć – damnatio memoriae (?) – restitutio honorum » [L’Empereur Galba : mort – damnatio memoriae (?) – restitutio honorum], dans R. Gałaj-Dempniak, D. Okoń, M. Semczyszyn (éd.), Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej, Szczecin, 43–58.
Barbieri, G. 1952 : L’albo senatorio da Settimio Severo a Carino (193–285), Roma.
Benoist, S. 2003 : « Martelage et damnatio memoriae : une introduction », Cahiers du Centre Gustave Glotz 14, 231–240.
Birley, A.R. 1971 : Septimius Severus. The African Emperor, London.
Buonopane, A. 2014 : « Senatores in signaculis: primi risultati di una ricerca in corso », dans M.L. Caldelli, G. L. Gregori (éd.), Epigrafia e ordine senatorio, 30 anni dopo, Atti della XIX Rencontre sur l’epigraphie du monde Romain, vol. 2, Roma, 548–555.
Christol, M. 1997 : L’Empire romain du IIIe siècle. Histoire politique (de 192, mort de Commode, à 325, concile de Nicée), Paris.
Christol, M. 2007 : « Comes per omnes expeditiones. L’adulation de Plautien, préfet du prétoire de Septime Sévère », Cahiers du Centre Gustave Glotz 18, 217–36.
Coriat, J.-P. 2007 : « Les préfets du prétoire de l’époque sévérienne : un essai de synthèse », Cahiers du Centre Gustave Glotz 18, 179–198.
Corbier, M.1982 : « Les familles clarissimes d’Afrique proconsulaire (Ier –IIIe siècles) », dans S. Panciera (éd.), Epigrafia e ordine senatorio, Atti del Colloquio Internazionale AIEGL su Epigrafía e Ordine senatorio, Roma, 14–20 maggio 1981, vol. 2, Roma, 685–754.
Crook, J. 1955 : Consilium principis. Imperial Councils and Counsellors from Augustus to Diocletian, Cambridge.
Daguet-Gagey, A. 2000 : Septime Sévère. Rome, l’Afrique et l’Orient, Paris.
Davenport, C. 2012 : « The Provincial Appointments of the Emperor Macrinus », Antichthon 46, 184–203.
Faure, P. 2013 : L’aigle et le cep : les centurions légionnaires dans l’Empire des Sévères, vol. 1–2, Bordeaux.
Fitz, J. 1993–1995 : Die Verwaltung Pannoniens in der Römerzeit, vol. 1–4, Budapest.
Fitz, J. 1966 : « Réflexions sur la carrière de Tib. Claudius Candidus », Latomus 25, 831–846.
Fitz, J. 1978 : « Die Laufbahn des Aelius Triccianus », Acta Antiqua Academiae Scientiarum Hungaricae 26, 21–27.
Flower H.I. 2006 : The Art of Forgetting. Disgrace and Oblivion in Roman Political Culture, Chapel Hill.
Grosso, F. 1964 : La lotta politica al tempo di Commodo, Torino.
Hasebroek, J. 1921 : Untersuchungen zur Geschichte des Kaisers Septimius Severus, Heidelberg.
Knapp, R. 1992 : Latin Inscriptions from Central Spain, Berkeley, Los Angeles, Oxford.
Kotula, T. 1987 : Septymiusz Sewerus. Cesarz z Lepcis Magna [Septime Sévère. L’Empereur de Leptis Magna], Wrocław.
Królczyk, K. 2011 : « Pomiędzy damnatio memoriae a consecratio. Potępienie pamięci i ubóstwienie w walce politycznej w Rzymie w okresie Sewerów (193–235 r. po Chr.) » [Entre damnatio memoriae et consecratio. La condamnation de la mémoire et la divinisation dans la lutte politique à Rome à l’époque des Sévères (193–235 apr. J.-C.)], dans R. Gałaj-Dempniak, D. Okoń, M. Semczyszyn (éd.), Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej, Szczecin, 78–94.
Lambrechts, P. 1936 : La composition du Sénat romain de l’accession au trône d’Hadrien à la mort de Commode (117–192), Antwerpen, Paris, Gravenhage.
Lambrechts, P. 1937 : La composition du Sénat romain de Septime Sévère à Dioclétien (193– 284), Budapest.
Letta, C. 2014 : « Settimio Severo e il Senato », dans M.L. Caldelli, G. L. Gregori (éd.), Epigrafia e ordine senatorio, 30 anni dopo, Roma, 127–142.
Leunissen, P.M.M. 1989 : Konsuln und Konsulare in der Zeit von Commodus bis Severus Alexander (180–235 n. Chr.). Prosopographische Untersuchungen zur senatorischen Elite im römischen Kaiserreich, Amsterdam.
Migliorati, G. 2005 : « Osservazioni sul cursus di A. Giulio Pompilio Pisone (CIL, VIII, 2582=18090) », Epigraphica 67, 309–324.
Mrozewicz, L. 2011 : « Damnatio memoriae w rzymskiej kulturze politycznej » [Damnatio memoriae dans la culture politique romaine], dans R. Gałaj-Dempniak, D. Okoń, M. Semczyszyn (éd.), Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej, Szczecin, 11–16.
Mócsy, A. 1985 : « Die Herkunft des Aelius Triccianus », Archeologiai Értesítő 112, 165–168.
Okoń, D. 2011 : « Clarissimus vir a damnatio memoriae w Rzymie epoki Sewerów » [Clarissimus vir et la damnatio memoriae à Rome à l’époque des Sévères], dans R. Gałaj-Dempniak, D. Okoń, M. Semczyszyn (éd.), Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej, Szczecin, 59–67.
Okoń, D. 2012 : Septimius Severus et senatores. Septimius Severus’ Personal Policy towards Senators in the Light of Prosopographic Research (193–211 A.D.), Szczecin.
Okoń, D. 2016 : « Septimius Severus et Senatores once again. A Debate with Cesare Letta », Вестник Санкт-Петербургского университета 4, 174–185.
Okoń, D. 2017 : Album senatorum, vol. 1, Senatores ab Septimii Severi aetate usque ad Alexandrum Severum (193–235 AD), Szczecin.
Pailler, J.-M., Sablayrolles, R. 1994 : « Damnatio memoriae : une vraie perpétuité », Pallas. Revue d’études antiques 40, 11–55.
Piso, I. 1993 : Fasti provinciae Daciae I, Bonn.
Pflaum, H.-G. 1974 : « Les personnages nommément cités par la vita Didi Iuliani de l’H. A. », Bonner Historia Augusta Coloquium 1971, Bonn, 139–156.
Raepsaet-Charlier, M.-Th. 1987 : Prosopographie des femmes de l’ordre sénatorial (Ier–IIe siècles), vol. 1–2, Leuven.
Ritterling, E., Groag, E., Stein, A. 1932 : Fasti des römischen Deutschland unter dem Prinzipat, Wien.
Rüpke, J. 2008 : Fasti Sacerdotum : A Prosopography of Pagan, Jewish, and Christian Religious Officials in the City of Rome, 300 BC to AD 499, Oxford.
Spielvogel, J. 2006 : Septimius Severus, Darmstadt.
Šašel, J. 1982 : « Senatori ed appartenenti all’ordine senatorio provenienti dalle province romane di Dacia, Tracia, Mesia, Dalmazia e Pannonia », dans S. Panciera (éd.), Epigrafia e ordine senatorio, Atti del Colloquio Internazionale AIEGL su Epigrafía e Ordine senatorio, Roma, 14–20 maggio 1981, vol. 2, 553–581.
Scheid, J. 1998 : Commentarii fratrum Arvalium qui supersunt. Les copies épigraphiques des protocoles annuels de la confrérie arvale (21 av.-304 ap. J.-C.), Rome.
Thomasson, B.E. 1972 : Laterculi praesidum, vol. 1, Lund, Arlöv.
Varner, E.R. 2001 : « Portraits, Plots, and Politics: ‘Damnatio memoriae’ and the Images of Imperial Women », Memoirs of the American Academy in Rome 46, 41–93.
Varner, E.R. 2004 : Mutilation and Transformation. Damnatio memoriae and Roman Imperial Portraiture, Leiden, Boston.
Vittinghoff, F. 1936 : Der Staatsfeind in der römischen Kaiserzeit. Untersuchungen zur ‘damnatio memoriae’, Berlin.

